Hak Khas Sabah dan Sarawak
Nota ⏱ 12 min 📊 Sederhana
Pengenalan
Sabah dan Sarawak menikmati hak dan peruntukan khas yang tidak diberikan kepada negeri lain. Ini berdasarkan syarat yang dipersetujui semasa pembentukan Malaysia pada 1963.
Hak Khas Utama
| Aspek | Peruntukan Khas |
|---|---|
| Imigresen | Kuasa mengawal kemasukan orang dari Semenanjung dan antara Sabah/Sarawak |
| Tanah | Kuasa penuh atas hal ehwal tanah termasuk Tanah Adat Bumiputera (NCR) |
| Bahasa | Bahasa Inggeris boleh digunakan di Mahkamah dan DUN sehingga 10 tahun selepas Malaysia |
| Bumiputera | Takrif Bumiputera berbeza — merangkumi anak negeri (Iban, Kadazan, Bidayuh, dll.) |
| Agama | Tiada agama rasmi bagi Sarawak (1963); Islam bagi Sabah |
| Pendidikan | Kuasa atas pendidikan dan kesihatan yang lebih luas |
| Hasil | Royalti minyak dan gas, hasil hutan |
Perjanjian Malaysia 1963 (MA63)
- 20 Perkara (Sabah): 20 syarat untuk Sabah menyertai Malaysia
- 18 Perkara (Sarawak): 18 syarat untuk Sarawak menyertai Malaysia
- Kedua-dua dokumen menjadi asas hak khas dalam Perlembagaan
Pindaan Perlembagaan 2021
Perkara 1(2) dipinda untuk memulihkan status Sabah dan Sarawak sebagai rakan setara dalam Persekutuan Malaysia (bukan sekadar 2 daripada 13 negeri).
💡 Nota Penting: MA63 (Malaysia Agreement 1963) merupakan dokumen sejarah penting yang menjamin hak Sabah dan Sarawak. Ia terus menjadi rujukan utama dalam hubungan Persekutuan-Negeri.